ಇಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ ಮೈಸೂರಿನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗುಲದಿಂದ ಸದಾ ಗಿಜಿಗುಡುತ್ತಿರುವ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ (ಕೆ.ಆರ್.) ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಶತಮಾನಗಳ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಾಗಿದ್ದ ‘ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆ ಮೈದಾನ’ವು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇಂದಿನ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು ಎಂಬುದು ರೋಚಕ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಸಿದ್ಧಿ’ ಎಂದರೆ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಜಯ ಎಂದರ್ಥ. ವಿಜಯನಗರ ಹಾಗೂ ಒಡೆಯರ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ ಮೈಸೂರು ಕೋಟೆಯ ‘ಮೈಸೂರು ಗೇಟ್’ ಹೊರಗಿದ್ದ ವಿಶಾಲ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ದುರ್ಗಾ/ಚಾಮುಂಡಿ ದೇವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಜಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧ ಗೆದ್ದು ಬಂದ ನಂತರ ಇಲ್ಲೇ ಹರಕೆ ತೀರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಜಾಗಕ್ಕೆ “ಜಯಸಿದ್ಧಿ ಆಗುವ ಕಟ್ಟೆ” ಅಂದರೆ ‘ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.

ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು:

​ಕ್ರಿ.ಶ. 1524 (ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲ): ಮೈಸೂರು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ವಿಶಾಲ ಮೈದಾನವು ರಾಜರ ಸೈನ್ಯದ ಪೆರೇಡ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ಹರಕೆ ಕಟ್ಟುವ ಪವಿತ್ರ ಜಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

​ವರ್ಷ 1791 (3ನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ): ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್, ನಿಜಾಮ್ ಹಾಗೂ ಮರಾಠಾ ಜಂಟಿ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಕದನ ನಡೆದದ್ದು ಇದೇ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ. ದಲ್ವಾಯಿ ಕೆರೆ ಒಣಗಿದ ನಂತರ ಈ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿತ್ತು.

​ವರ್ಷ 1799 – 1900: ಟಿಪ್ಪು ಪತನದ ನಂತರ ಒಡೆಯರ್ ಆಡಳಿತ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆ ಮೈದಾನವು ಕ್ರಮೇಣ ‘ಸಂತೆಮಾಳ’ವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು, ರೈತರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ಸಂತೆ ನಡೆಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

1905, ಆಗಸ್ಟ್ 5 (ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪ): ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭವಾದ ಬಳಿಕ, ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ‘ಆರ್ಕ್ ಲ್ಯಾಂಪ್’ (Arc Lamp) ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.

​1926 – 1928 (ನಾಲ್ವಡಿಯವರ ಕನಸು): ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಸರು, ಧೂಳು ಮತ್ತು ಕಳ್ಳತನದ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಬೇಸತ್ತ ರಾಜರ್ಷಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್, ಇಲ್ಲೊಂದು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಇ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಫ್ರಿಚ್ಲಿ (E.W. Fritchley) ಅವರ ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ 1928ರಲ್ಲಿ 157 ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಧುನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡಿತು. ನಾಲ್ವಡಿಯವರ ತಂದೆಯವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ “ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ (ಕೆ.ಆರ್) ಮಾರುಕಟ್ಟೆ” ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಹಳೆಯ ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆ ಮೈದಾನದ ಶೇ. 80ರಷ್ಟು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಕೆ.ಆರ್. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಲೆಎತ್ತಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ನಗರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ಇದೆ. ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಇದನ್ನು “ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆ ಬಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್” ಎಂದೇ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸದ ನೆನಪನ್ನು ಹಸಿರಾಗಿಟ್ಟಿದೆ.

​ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿ ಅಗೆಯುವಾಗ 1791ರ ಯುದ್ಧದ ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು 1928ರ ‘ಮೈಸೂರು ಗೆಜೆಟ್’ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, 1905ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿಸಲಾದ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪದ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ತುಣುಕು ಇಂದಿಗೂ ಮೈಸೂರಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಇದು ‘ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆ ಸಂತೆ’ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

​— ಜಯರಾಮ್ ನಾಯಕ